تحولات ژئوپولیتیکی تازه در غرب آسیا بار دیگر جایگاه دمشق، نقش روسیه و تحرکات اسرائیل را در کانون توجه مطبوعات عربی قرار داده است.
سفر احمد الشرع، رئیس دولت انتقالی سوریه، به ایالات متحده و طرح احتمال همکاریهای امنیتی با اسرائیل در چارچوب ابتکار آمریکایی، نشانهای از تغییر جهت راهبردی در سیاست خارجی دمشق تلقی میشود.
بازگشت دمشق به محور غربی
به گزارش روزنامه «المدن»، سفر احمد الشرع ابتدا به برزیل و سپس به آمریکا، تنها حرکتی دیپلماتیک نیست بلکه بخشی از تلاش گسترده دمشق برای بازتعریف موقعیت خود در نظم جدید جهانی است.
این روزنامه مینویسد که سوریه پس از سالها وابستگی به محور مسکو – تهران – کاراکاس، اکنون در پی آن است تا با غرب وارد فاز جدیدی از همکاری شود که شامل رفع تحریمها، کنترل مرزها، مقابله با قاچاق و مشارکت در ائتلاف جهانی ضد تروریسم است.
بر اساس تحلیل المدن، احتمال همکاری امنیتی سوریه با اسرائیل تحت نظارت واشنگتن، یکی از محورهای پنهان این تحرکات است. این روند در چارچوب راهبرد آمریکا برای مدیریت مرحله پس از تضعیف نفوذ ایران در منطقه ارزیابی میشود؛ جایی که ترکیه، کشورهای عربی و حتی اسرائیل نقشهای تازهای مییابند.
تضعیف تدریجی نفوذ روسیه
روزنامه «العرب» چاپ لندن نیز با تمرکز بر نقش روسیه در خاورمیانه مینویسد که نفوذ کرملین در منطقه طی ماههای اخیر رو به کاهش گذاشته است.
لغو نشست روسی–عربی در اکتبر گذشته و تمایل رهبران عرب به دیدار با رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، در شرمالشیخ، نشانهای از تغییر اولویتهای دیپلماتیک عربی به سمت واشنگتن و تلآویو است.
این روزنامه همچنین به فروپاشی نظام بشار اسد و فرار او به مسکو و نیز شکستهای سنگین ایران در برابر حملات اسرائیل اشاره کرده و آن را گواه محدودیت قدرت روسیه در حمایت از متحدانش دانسته است.
با این حال، العرب تأکید میکند که روسیه قصد خروج از خاورمیانه را ندارد و در تلاش است با دیپلماسی عملگرایانه و همکاری اقتصادی در حوزه نفت و انرژی (از جمله نقش در اوپک) موقعیت خود را در کشورهای چون لیبی، عراق، سودان و ترکیه بازسازی کند.
سودان در نقشه امنیتی اسرائیل
در همین حال، روزنامه «النهار» از افزایش توجه تلآویو به سودان گزارش داده و نوشته است که اسرائیل این کشور را بخشی از «حلقه امنیت ملی» خود میداند، بهویژه بهدلیل موقعیت ژئواستراتژیک آن در جنوب مصر و سواحل دریای سرخ.
به گفته تحلیلگران، اسرائیل با حمایت از نیروهای «پشتیبانی سریع» در برابر ارتش سودان به رهبری عبدالفتاح البرهان، درصدد است نفوذ ایران و حماس را مهار کرده و در عین حال مصر را از جناح جنوبی در تنگنا قرار دهد.
روزنامه مینویسد که تلآویو در حال حاضر تمایلی به حمله مستقیم به خاک سودان ندارد، بلکه ترجیح میدهد با افزایش حمایت تسلیحاتی و لجستیکی از نیروهای نیابتی، جنگ داخلی این کشور را طولانی کرده و عملاً مانع از بازسازی وحدت سیاسی در خارطوم شود.
کارشناسان هشدار میدهند که جنگ سودان دیگر صرفاً مناقشهای داخلی نیست، بلکه به میدان رویارویی غیرمستقیم ایران و اسرائیل در شاخ آفریقا و دریای سرخ تبدیل شده است.
