در بالای تپههای مواج کرانه باختری اشغالی، عطاالله مزعره در روستای بادیهنشین خود، جبلالبابا، ایستاده و به منظرهای خیره شده است که رویاها و ترسهایش را در خود جای داده است. این روستا محل زندگی ۸۰ خانواده و حدود ۴۵۰ فلسطینی است و نزدیک به مرکز جغرافیایی آن چیزی قرار دارد که بسیاری امیدوار بودند روزی دولت فلسطینی را تشکیل دهد. اما هر روز که میگذرد، این چشمانداز کمرنگتر شده و زیر سایه گسترش شهرکهای اسرائیلی محو میشود.
بە گزارش سیانان، هفته گذشته، بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی راستگرای افراطی اسرائیل، تأیید نهایی برای ساخت هزاران واحد مسکونی جدید در شهرک معاله آدومیم را اعلام کرد. این طرح، که به نام E1 شناخته میشود، کرانه باختری را عملاً به دو بخش تقسیم میکند و ضربهای مهلک به امکان ایجاد دولت فلسطینی یکپارچه وارد میآورد. اسموتریچ صراحتاً گفته است: «دولت فلسطینی نه با شعار، بلکه با اقدامات از روی میز حذف میشود.»
برای مزعره، رئیس کمیته روستایی جبلالبابا، این اعلامیه بیش از یک تغییر سیاست است؛ تهدیدی وجودی است. او به سیانان گفت: «وزیر میخواهد این منطقه را مصادره کند تا مانع از ایجاد دولت فلسطینی شود. سرنوشت ما نامعلوم است، نه فقط برای من، بلکه برای هر کودک، هر زن و هر فرد. من میترسم.»
جبلالبابا یکی از ۲۲ جامعه بادیهنشین در این منطقه است که طبق گفتههای اداره استانداری اورشلیم در تشکیلات خودگردان فلسطین، حدود ۷ هزار فلسطینی را در معرض خطر آوارگی اجباری به دلیل طرح E1 قرار داده است. این روستا با ۳ هزار حیوان که پایه زندگی چوپانان بادیهنشین است، در نزدیکی شهرک یهودی معاله آدومیم قرار دارد. مزعره میگوید: «حضور بادیهنشینان در این سرزمین با طبیعت همخوانی دارد و به آن سود میرساند، برخلاف حضور شهرکها.»
اسرائیل در جنگ ششروزه سال ۱۹۶۷ کرانه باختری را از اردن تصرف کرد و پس از آن شروع به ایجاد شهرکهای یهودی کرد. این شهرکها، طبق قوانین بینالمللی، سازمان ملل و بخش اعظم جامعه جهانی، غیرقانونی تلقی میشوند. سازمان ملل همچنین کرانه باختری و اورشلیم شرقی را سرزمینهای اشغالی میداند که فلسطینیها برای دولت آینده خود در نظر دارند.
امروز، طبق آمار سازمان ملل، حدود ۷۰۰ هزار شهرکنشین یهودی در میان حدود ۳ میلیون فلسطینی در کرانه باختری و اورشلیم شرقی زندگی میکنند. این شهرکها، که اغلب بر روی زمینهای متعلق به فلسطینیها ساخته شدهاند، بهعنوان اصلیترین مانع برای تشکیل دولت فلسطینی دیده میشوند، زیرا این سرزمین را تکهتکه کرده و مراکز جمعیتی فلسطینی را محاصره میکنند.
مزعره درباره ریشههای عمیق جامعه خود میگوید: «این خانوادهها تمام عمرشان اینجا بودهاند، از پیش از سال ۱۹۶۷. آنها پیش از ساخت شهرک اینجا بودند. بهعنوان یک بادیهنشین، برایم مهم است که در این منطقه بمانم. این حق اسرائیل نیست که زندگی من را در منطقهای دیگر برایم انتخاب کند.»
خاموش کردن امیدهای دولت فلسطینی، آرزوی آشکار اسموتریچ و دیگر اعضای کابینه نخستوزیر بنیامین نتانیاهو است. او در یک فایل صوتی لو رفته از ژوئن ۲۰۲۴، استراتژی خود را شرح داده است: «راه جلوگیری از دولت فلسطینی که میتواند دولت اسرائیل را به خطر بیندازد، توسعه شهرکهای یهودی است. هدف تغییر DNA این سیستم برای سالهای بسیار طولانی است.»
پس از انتخاب مجدد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اسموتریچ آنچه را «فرصتی مهم برای دولت اسرائیل» خواند، و دستور آمادهسازی برای الحاق شهرکهای کرانه باختری را صادر کرد. او به کنست گفت: «تنها راه برای رفع تهدید دولت فلسطینی، اعمال حاکمیت اسرائیل بر تمام شهرکهای یهودیه و سامره است.»
در جنوب جبلالبابا، شهر شلوغ فلسطینی العزریه قرار دارد که با اورشلیم شرقی هممرز است و بهعنوان مرکز تجاری و بزرگترین بازار خرید کرانه باختری شناخته میشود. محمد مطر، یکی از مقامات شهرداری، به بیبیسی گفت که برخی از بادیهنشینان آواره شده مجبور به نقلمکان به این شهر خواهند شد؛ محیطی کاملاً متفاوت با سبک زندگی روستایی و چوپانی آنها. او میگوید: «این برای بادیهنشینان دنیایی متفاوت خواهد بود؛ محیطی ناآشنا برای زندگی یا کسب درآمد، بدون جایی برای چراگاه دامهایشان.»
اسرائیل علاوه بر ساخت شهرک E1، قصد دارد جادهای احداث کند که مستقیماً از العزریه عبور کرده و سیستمهای جادهای جداگانهای برای اسرائیلیها و فلسطینیها در اطراف شهرک ایجاد کند. مطر فاش کرد که ۱۱۲ دستور تخریب به مغازهداران داده شده و مهلت تخلیه آنها گذشته است. برخی از ترس عدم دریافت غرامت، کسبوکار خود را تعطیل کردهاند، در حالی که دیگران امیدوار به مداخله هستند. مطر میگوید: «آنها منتظر مداخله خداوند یا دولت هستند تا این پروژه متوقف شود.»
بازار العزریه بهعنوان «سبد غذایی» اورشلیم شناخته میشود و شمال و جنوب کرانه باختری را به هم متصل میکند. جاده پیشنهادی این خط حیاتی را مختل خواهد کرد و ساکنان را مجبور به یافتن گزینههای جایگزین با هزینه و زحمت بیشتر میکند. عبدالله، مغازهداری ۶۵ ساله که صاحب سوپرمارکتها و رستورانی در این منطقه است، میگوید: «تمام پولم را اینجا سرمایهگذاری کردهام. اگر آن را تخریب کنند، دیگر کاری برای انجام ندارم.» او با چشمانی اشکبار افزود: «امیدوارم این کار را نکنند. امیدواریم رئیسجمهور ترامپ مداخله کند و این را متوقف کند.»
در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ، دولت او طرحی ارائه کرد که به «معامله قرن» معروف شد و بهطور مبهم به بخشهایی از اورشلیم شرقی بهعنوان پایتخت دولت فلسطینی اشاره داشت. اما از زمان بازگشت به قدرت، ترامپ بهندرت به این طرح اشاره کرده و آینده آن نامعلوم است.
هاگیت عفران، فعال صلح اسرائیلی و یکی از مدیران پروژه دیدهبان شهرکسازی، دههها است که شهرکهای اسرائیلی را رصد کرده و علیه اشغال کرانه باختری مبارزه میکند. او به سیانان گفت که جنگ نزدیک به دوساله در غزه، توجه به بحران کرانه باختری را دشوار کرده است. او افزود: «ما برای پایان جنگ در غزه و پایان اشغال در کرانه باختری مبارزه میکنیم. اینجا دنیای دیوانهواری است.»
عفران هشدار داد که جاده E1 عملاً مرکز کرانه باختری را برای فلسطینیها خواهد بست، جوامع را منزوی کرده و خانهها را تخریب خواهد کرد. او گفت: «این بستگی به حسن نیت این دولت دارد که هیچ حسن نیتی به فلسطینیها نشان نداده است. نمیتوان اقتصاد پایداری ایجاد کرد، چه برسد به دولت.»
برای برخی، تأیید نهایی E1 رویای دولت فلسطینی را خاموش نکرده است، زیرا اسرائیل مدتها پیش با ایجاد واقعیتهای میدانی آن را از بین برده بود.
خلیل توفکجی، نقشهنگار فلسطینی که از سال ۱۹۸۳ شهرکها را رصد کرده، به سیانان گفت که رویای دولت فلسطینی با پیوستگی جغرافیایی دیگر دستنیافتنی است. او افزود: «اگر به شهرکها نگاه کنید که حالا همهجا هستند، ساخت دولت فلسطینی غیرممکن است.» او به حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس به اسرائیل و انتخاب مجدد ترامپ بهعنوان لحظاتی اشاره کرد که دولت اسرائیل از آنها برای پیشبرد برنامههایش بهره برد.
در بالای تپه جبلالبابا، زیر نسیم بعدازظهر و سایه درختی گسترده، مزعره به روستای خود خیره شده و مطمئن نیست که آیا تا صبح خانهاش باقی خواهد ماند یا خیر. او میگوید: «این فقط زندگی من نیست؛ این خاطرات و کودکی من است. من هر گوشه این منطقه را میشناسم.»
برای او، این روستا بیش از یک خانه است؛ نماد آرزویی رو به زوال. او میگوید: «جبلالبابا فقط پایان رویای بادیهنشینانی که اینجا زندگی میکنند نیست، بلکه پایان رویای هر فلسطینی برای داشتن دولتی در آینده است.»
