رهبر اوجالان در دیدار ۱۶ فوریه با هیئت امرالی بر ضرورت تدوین چارچوبی حقوقی و اصولمند برای انتگراسیون دموکراتیک تأکید کرد و اظهار داشت: معماری بدون قانون و پرنسیب نمیشود.
در بیانیه منتشرشده از سوی هیئت امرالی آمده است که این دیدار حدود سه ساعت و نیم به طول انجامیده و در آن، رهبر اوجالان ارزیابیهای خود درباره روند صلح، تعریف شهروندی و جایگاه کردها در ساختار جمهوری ترکیه را مطرح کرده است.
رهبر اوجالان با اشاره به گزارش کمیسیون مجلس ترکیه، انطباق آن با واقعیتهای بنیادین اجتماعی را برای پیشبرد روند صلح حیاتی دانست و رویکرد مبتنی بر «تصفیه ترور» را بنبست توصیف کرد. رهبر اوجالان تصریح کرد: نشست اخیر را باید «نشست مقدماتی برای انتگراسیون دموکراتیک» تلقی نمود.
رهبر اوجالان همچنین با تأکید بر اینکه «این جمهوری بدون کوردها بنا نشد»، گفت حذف حقوقی و فرهنگی کوردها در دورههای بعدی به انکار و عصیان انجامیده و روند کنونی باید به پایان دادن به این وضعیت منجر شود.
او همچنین مفهوم «شهروند آزاد» را مطرح کرد و گفت شهروندی باید فارغ از اتنیک، زبان، مذهب و گرایش فکری تعریف شود و هر فرد بتواند هویت دینی، ملی و فکری خود را در چارچوبی دموکراتیک بیان کند.
رهبر اوجالان با رد هرگونه رویکرد مبتنی بر جداییطلبی، از «نهادینه شدن دموکراسی محلی» در چارچوب تمامیت دولت سخن گفت و تأکید کرد که «سلاح و خشونت ترک شده است و مسیر آینده را «سیاست دموکراتیک» تعیین خواهد کرد.
در بیانیه هیئت امرالی، ارزیابیهای مهم رهبر آپو در جریان این دیدار به شرح زیر خلاصه شده است:
نشست مقدماتی برای انتگراسیون دموکراتیک
«زندگی من از زمان اولین عصیانم در خانواده، همواره با ریتمی بالا سپری شده است و هنوز هم به آن ادامه میدهم. روندی که پشت سر گذاشتیم، در ذات خود، توانایی مذاکره و قدرت ما را برای گذار از سیاستِ خشونت و جدایی به سیاست دموکراتیک و انتگراسیون به اثبات رسانده است.
گزارش کمیسیون مجلس ترکیه باید با واقعیتهای بنیادین اجتماعی سازگار باشد. در پیشبرد روند از این به بعد، این ویژگیِ گزارش کمیسیون بسیار حیاتی خواهد بود. سیاستی که با منطق ‘تصفیه ترور’ برخورد کند، نه راهکار، بلکه بنبست را بیان میکند.
روند صلح و جامعه دموکراتیک، روندی است که مدام خود را مورد ارزیابی مجدد قرار داده و استراتژی و تاکتیک خود را تعیین میکند. من این نشستمان را به عنوان یک نشست مقدماتی برای ‘انتگراسیون دموکراتیک’ قلمداد میکنم. بدین مناسبت، یاد دوستمان ‘سری ثریا’ را با احترام فراوان گرامی میدارم. به نظر من او یک مژده و دوستی بسیار ارزشمند بود.
این جمهوری قطعاً بدون کوردها بنا نشد
روندی که به تأسیس جمهوری منتهی شد، بر پایه اتحاد ترک و کورد بنا گردید. هرچند بعدها تغییر داده شد، اما آثار آن در تمامی اسناد قابل مشاهده است. در جنگ استقلال، در کنگرهها و در اعلام جمهوری، این موضوع پذیرفته شده بود. خودِ مصطفی کمال در کنفرانس مطبوعاتی ۱۷ ژانویه ۱۹۲۱ در ازمیت، تشخیصهایی درباره کوردها ارائه میداد. این جمهوری قطعاً بدون کوردها بنا نشد. کسانی که این را انکار میکنند، هر روز با زبانی تند و ویرانگر هر سخنی را بر زبان میآورند. در مایه و بنیان جمهوری، کوردها نیز حضور دارند. اینکه متون حقوقی بعدی کوردها را طرد کرد و کورد بودن و زبان کوردی را ممنوع نمود، باعث تولید انکار و عصیان شد. روندی که در آن هستیم، روند پایان دادن به انکار و عصیان است. ما دیگر میخواهیم درباره اینکه چگونه گرد هم بیاییم و چگونه در صلح در کنار هم زندگی کنیم، بحث کنیم.
معماری بدون قانون و پرنسیب نمیشود
در قرون وسطی، رابطهای مبتنی بر اتحاد دینی وجود داشت و نظام ‘میرنشینها’ بر این پایه بنا شده بود. امروزه اما بر اساس معیارهای مدرن مناسب و به شکلی عقلانی با جمهوری انتگره خواهیم شد. این کار باید یک ‘معماری’ داشته باشد. عدم انکارِ موجودیت کورد، به معنای بنا شدن این معماری نیست. معماری بدون قانون و پرنسیب نمیشود. تقلیل دادن مسئله به تغییر چند ماده از حقوق جزا نیز درست نیست. عناصر اصلی این معماری، یعنی پرنسیبهای بنیادین انتگراسیون، در بیانیه ۲۷ فوریه وجود دارد. این یک برنامه سیاسی است.
شهروند آزاد
مسئلهای به نام تعریف شهروندی وجود دارد. شهروندی، بیانگر پیوندی است که با دولت برقرار میشود. شهروندی فارغ از اتنیک، زبان، باورداشت و سیستم فکری، تعلق به دولت را توضیح میدهد. برای مثال فرقی نمیکند سوسیالیست باشد یا سرمایهدار، مسلمان باشد یا مسیحی، کورد باشد یا عرب؛ همه میتوانند شهروند دولت باشند.
من ترجیح میدهم بگویم ‘شهروند آزاد’. میتوان ‘شهروندی بر پایه قانون اساسی’ نیز گفت، اما شهروندی آزاد از آن گستردهتر است. در دینش آزاد خواهد بود، در ملیتش آزاد خواهد بود، در اندیشهاش آزاد خواهد بود. آیا تعریف شهروندی در ترکیه پاسخگوی این است؟ کمی مبهم است. انسان باید بتواند موجودیت خود را در ابعاد دینی، ایدئولوژیک، ملی و فراملی آزادانه بیان و سازماندهی کند. این کار نیز در مرزهای دموکراتیک و با مبنا قرار دادن تمامیت دولت انجام خواهد شد.
همانقدر که یک شهروند آزاد در بیان دین، مذهب و اندیشه خود آزاد است، باید در بیان تعلق ملی خود نیز آزاد باشد. اگر نمیتوانی دین و زبان خود را به دیگری تحمیل کنی، نباید ملیت خود را نیز تحمیل کنی. هر کس باید بتواند ملیت و هویت خود را آزادانه بیان کند.
زندگی به عنوان جامعه دموکراتیک
ما گفتیم که میخواهیم به عنوان ‘جامعه دموکراتیک’ زندگی کنیم و کلمه ‘صلح’ را نیز در ابتدای آن قرار دادیم. جامعه دموکراتیک به معنای تواناییِ بنا کردن هویت اجتماعی به صورت آزادانه است. جامعه دارای عناصر فرهنگی است؛ نهادهای بهداشتی، نهادهای آموزشی و ورزشی، بیمارستانها و نهادهای اقتصادی خواهد داشت. اگر جامعه بتواند اینها را آزادانه بنا کند، ماهیتی دموکراتیک مییابد. دولت مقتدر، دولتی است که این انعطاف را از خود نشان دهد.
ساختن هزاره جدید
اینها اصول اصلی انتگراسیون ما و مدل سازماندهی ماست. در اینجا هیچ چیزی که به معنای ناسیونالیسم یا دینگرایی باشد (حتی با وجود دولت متمرکز) وجود ندارد. ما از نهادها و ساختن جامعه دموکراتیک سخن میگوییم. بی شک در اینجا هیچ جایگاهی برای خشونت وجود ندارد. انتگراسیون در ‘جمهوری دموکراتیک’ به اندازه تأسیس خودِ جمهوری اهمیت دارد. ما تمام فعالیتهای خود را با روح جمهوری دموکراتیک پیش میبریم. انتگراسیون کوردها، یکی از اصلیترین پایههای جمهوری خواهد بود. ما خواهری-برادری را که دویست سال است واژگون شده، بر روی پاهایش استوار میکنیم و مقتضیات حقوق خواهری-برادری را به جا میآوریم. این، ساختنِ قرن جدید و حتی هزاره جدید است.
وجود و نهادینه شدن دموکراسی محلی
آنچه با روح انسجام دموکراتیک سازگار است، وجود و نهادینه شدن یک دموکراسی محلی است. این همان چیزی است که برای سوریه نیز پیشنهاد دادهایم. منظورم از دموکراسی محلی این است: یک شهر یا روستا باید حق داشته باشد خود را آزادانه بیان کرده و خود را مدیریت کند. شرایط مدیریت محلی مشخص است. من از دولت جداگانه یا منطقه (اقلیم) سخن نمیگویم. نسخهای گسترشیافته و منطبق با واقعیت اجتماعی ما از ‘منشور اروپایی خودگردانی محلی’ میتواند تکیهگاه محکمی برای این امر باشد.
تاریخ با کنار گذاشتن کوردها ساخته نشده است
این پیشنهادات، در هر کجا که باشند، هم وجود و حقوق کوردها و هم تمامی دیگر خلقها و جوامع باورداشتی را مد نظر قرار میدهند. تاریخ با کنار گذاشتن کوردها ساخته نشده است. نخستین کسی که ‘کوردستان’ را اعلام کرد سلطان سنجر بود. سلطان سلیمان قانونی میگفت که پشت خود را به آنجا تکیه داده است. باید از سیاستی که مبتنی بر ترس از کوردهاست و کوردها را به عنوان یک فوبیا و هراس میبیند، خارج شد.
ما سیاستورزی خواهیم کرد، ما یک جامعه سیاسی خواهیم بود
مسئله ما یک بُعد امنیتی دارد، اما در ابعادی گستردهتر، دارای یک بُعد سیاسی است؛ چرا که ما سیاستورزی خواهیم کرد. سلاح و خشونت ترک شده است. ما یک سیاست دموکراتیک فوقالعاده را پیش خواهیم برد. جامعه ما به اندازه نان و آب به این نیاز دارد. نباید همه چیز در مسائل امنیتی غرق شود. سیاستِ امنیت و امنیت نیز باید سیاست را مبنا قرار دهد. ما یک جامعه سیاسی خواهیم بود: جامعه سیاست دموکراتیک.
کوردها باید در میان خود «اتحاد دموکراتیک» برقرار کنند
در موضوع اتحاد کوردها، پیشنهاد من برای شکل رابطه، چه در میان کوردهای یک بخش و چه در میان کوردهای بخشهای مختلف، ‘اتحاد دموکراتیک است. این به معنای دولت جداگانه نیست، بلکه یک پرنسیب مدیریتی دموکراتیک و جامع است.»
