در حالی که خاورمیانه روزهای پرتنشی را سپری میکند، بازتاب تحولات اخیر در ایران، فلسطین و لبنان، در صدر پوشش رسانههای جهانی قرار گرفته است. از تشکیل شورای عالی دفاع در تهران گرفته تا طرح آمریکایی-اسرائیلی برای توافقی جامع در غزه و نیز تلاشهای تلآویو برای کشاندن حزبالله به میدان، همگی نشانههایی از ورود منطقه به مرحلهای بیسابقه از بیثباتیاند.
ایران در شوک حملات اسرائیل، شورای عالی دفاع را احیا کرد
روزنامه «جروزالم پست» اسرائیل گزارش داده که جمهوری اسلامی ایران برای نخستینبار از زمان جنگ با عراق، بهطور علنی «شورای عالی دفاع» را فعال کرده است؛ اقدامی که به باور تحلیلگران، پاسخی مستقیم به حملات هوایی خردادماه اسرائیل و نمایش ضعف سامانههای دفاعی ایران است.
ریاست این شورا را مسعود پزشکیان، رئیسجمهور رژیم ایران، بر عهده دارد و اعضای آن شامل فرماندهان سپاه، ارتش، مقامات قضایی، نمایندگان مجلس و نهادهای امنیتی و نیز نمایندگانی از سوی علی خامنهای هستند.
کارشناسان بر این باورند که تشکیل چنین شورایی نشانهای از نگرانی عمیق نظام و تلاش برای بازسازی ساختار فرماندهی مرکزی در آستانه احتمال بروز جنگی فراگیر است. به گفته منصور حقیقتپور، تحلیلگر مسائل نظامی، نقش ستاد کل نیروهای مسلح در این ساختار جدید به جایگاه پشتیبان تقلیل مییابد تا در صورت وقوع جنگ، زنجیره فرماندهی دچار وقفه نشود.
این تغییر ساختاری، فراتر از یک بازآرایی اداری تلقی شده و حاکی از میل تهران به گذار از مدل دوگانهی نظامی-مدنی به مدلی یکپارچه و متمرکز در شرایط اضطراری است.
اسرائیل تنش با حزبالله را تشدید میکند؛ تلاش برای انحراف افکار عمومی از غزه
روزنامه «ذا نشنال» امارات متحده عربی در تحلیلی نوشته است که اسرائیل با شدتبخشیدن به درگیریها با حزبالله لبنان، تلاش دارد افکار عمومی را از فجایع انسانی در غزه منحرف سازد. نویسنده این تحلیل میگوید با توجه به ناتوانی دولت لبنان در مهار سلاح حزبالله، اسرائیل ممکن است با حمایت ضمنی دولت ترامپ به تشدید تنشها در مرزهای شمالی بپردازد.
در این گزارش آمده که ایران، بهرغم آسیبپذیریاش در حملات اخیر، همچنان بر استفاده از متحدان نیابتیاش برای چانهزنیهای منطقهای پافشاری میکند. از سوی دیگر، برگزاری کنفرانس بینالمللی «راهحل دو دولت» که در آن از گروه حماس خبری نبود، به گفته تحلیلگران، بر محور مقاومت ضربه زده و موجب خشم تهران شده است.
تحلیلگر «ذا نشنال» هشدار میدهد که در صورت ادامه این روند، حزبالله و ایران ممکن است بدون حمایت مستقیم بازیگران بزرگ، در برابر حملات اسرائیل تنها بمانند؛ چرا که فضای بینالمللی نسبت به سیاستهای منطقهای ایران و پروژههای موشکی و شبهنظامیاش سردتر از گذشته شده است.
توافق «همه یا هیچ»؛ پیشنهاد واشنگتن و تلآویو برای پایان جنگ در غزه
روزنامه «نیویورک تایمز» آمریکا نیز گزارش داده که ایالات متحده و اسرائیل طرحی جدید برای حلوفصل کامل بحران غزه در نظر گرفتهاند که بر پایه اصل «همه یا هیچ» استوار است. بر اساس این طرح، آزادی تمامی گروگانها در برابر توقف کامل جنگ انجام میشود، در حالیکه مذاکرات قبلی بیشتر معطوف به آتشبس مرحلهای بودهاند.
به گفته استیو ویتکوف، نماینده ویژه دولت ترامپ، واشنگتن دیگر به توافقات جزئی اعتقاد ندارد و بهدنبال یک راهحل نهایی است. با این حال، تحلیلگران نسبت به موفقیت این طرح تردید دارند، چرا که شکاف میان مواضع اسرائیل و حماس بسیار عمیق است.
ایهود یعاری، تحلیلگر اسرائیلی، گفته است که حماس خواستار دستاوردی شبیه به «پیروزی کامل» در قبال آزادی گروگانهاست؛ شرطی که برای نتانیاهو پذیرفتنی نیست، اما او در عین حال نیاز دارد افکار عمومی اسرائیل و خانوادههای گروگانها را راضی نگه دارد.
محمود مرداوی، از اعضای گروه حماس، در گفتگو با نیویورکتایمز گفته است که این گروه بهطور اصولی با توافقی برای پایان جنگ و آغاز مرحله بازسازی غزه مخالفتی ندارد، اما مذاکره در شرایط قحطی شدید و محاصره انسانی را رد میکند.
بازتاب تحولات اخیر در رسانههای جهان نشان میدهد که هم ایران در حال بازآرایی صفوف خود برای مواجههای احتمالی است و هم اسرائیل بهدنبال راهی برای پایان دادن به جنگ فرسایشی در غزه با حداکثر دستاورد نظامی و سیاسی. در این میان، مردم غزه همچنان قربانی اصلی این بازیهای استراتژیکاند و چشمانداز صلحی پایدار در افق دیده نمیشود.
