دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز سهشنبه ۲۴ تیر (۱۵ ژوئیه)، در جمع خبرنگاران مدعی شد که ایران تمایل به مذاکره دارد، اما او برای آغاز گفتوگوها “عجلهای” ندارد. ترامپ گفت: «آنها مایل به گفتوگو هستند، اما من عجلهای ندارم، چون سایت [هستهای] آنها را نابود کردیم.»
وی با موفقیتآمیز خواندن حملات آمریکا به تأسیسات هستهای رژیم ایران افزود: «آنها باید همه چیز را از اول شروع کنند. در واقع، تا حدی نابود شده که دیگر قابل استفاده نیست. آن کوه از داخل کاملاً منفجر شده و اینقدر ناپایدار است که باید کوه دیگری را انتخاب کنند.»
از آوریل تا ژوئن سال جاری، پنج دور گفتوگو میان تهران و واشنگتن با میانجیگری عمان و ایتالیا برگزار شد. ششمین دور نیز قرار بود در مسقط برگزار شود، اما بهدنبال حمله اسرائیل به ایران، لغو شد.
مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای اخیر بازگشت به میز مذاکره را مشروط به دریافت تضمین از سوی آمریکا برای عدم تکرار حملات دانستهاند. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه رژیم ایران، روز دوشنبه ۲۳ تیر اعلام کرد ازسرگیری مذاکرات “منوط به حصول اطمینان ایران از اثربخشی دیپلماسی” است. او تصریح کرد: «مادامی که نسبت به اثربخشی دیپلماسی و روند مذاکره اطمینان حاصل نکنیم، وارد چنین روندی نخواهیم شد.»
بقائی همچنین گفت هنوز تاریخ، مکان و زمان مشخصی برای دیدار عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، تعیین نشده است.
پیشتر نیز عراقچی گفته بود آمریکا برای ازسرگیری مذاکرات “پیامهای متعددی” ارسال کرده است. او با بیان اینکه “درهای دیپلماسی هیچوقت بسته نیست”، تاکید کرد: «در روابط بینالملل چیزی به نام تضمین وجود ندارد. من هم نگفتم تضمین، بلکه باید متقاعد شویم که این بار، شرایط متفاوت خواهد بود.»
توافق بر سر ضربالاجل فعالسازی مکانیسم ماشه
همزمان، پایگاه خبری “اکسیوس” به نقل از سه منبع آگاه گزارش داده است که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، و همتایان آلمانی، بریتانیایی و فرانسویاش در یک تماس تلفنی توافق کردهاند که پایان ماه اوت (اوایل شهریور) ضربالاجل رسیدن به توافق هستهای با ایران باشد.
طبق این گزارش، در صورت عدم حصول توافق تا پایان اوت، سه کشور اروپایی قصد دارند مکانیسم ماشه را فعال کنند؛ اقدامی که به بازگشت خودکار تمامی تحریمهای شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی ایران در چارچوب توافق هستهای برجام منجر خواهد شد.
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، نیز روز سهشنبه هشدار داد که اروپا آماده فعالسازی این مکانیسم در صورت شکست مذاکرات است.
منابع آگاه به اکسیوس گفتهاند تماس تلفنی اخیر میان وزرای خارجه آمریکا، آلمان، فرانسه و بریتانیا بهمنظور هماهنگی در قبال مکانیسم ماشه و مسیر آینده دیپلماسی هستهای با ایران انجام شده است.
بر اساس این گزارش، کشورهای اروپایی در روزها و هفتههای آینده بهدنبال تعامل مستقیم با تهران هستند تا پیام روشنی را منتقل کنند: اگر ایران اقداماتی برای اطمیناندادن به جامعه جهانی درباره ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای خود انجام دهد، میتواند از بازگشت تحریمهای سازمان ملل جلوگیری کند.
به گفته منابع مطلع، از سرگیری نظارتهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی و خروج حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی از ایران، میتواند از جمله اقدامات اعتمادساز تلقی شود.
پس از حمله آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران، جمهوری اسلامی همکاری خود با آژانس را به حال تعلیق درآورد.
نتانیاهو: مانع فعال شدن مکانیسم ماشه نشوید
آکسیوس همچنین به نقل از دو منبع اسرائیلی گزارش داده است که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در سفر اخیر خود به واشنگتن، از ترامپ خواسته مانع فعال شدن مکانیسم ماشه علیه ایران نشود. نتانیاهو همچنین به استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، تأکید کرده که باید صراحتاً به تهران هشدار داد که فرصت زیادی برای توافق باقی نمانده است.
یکی از مقامات اسرائیلی به آکسیوس گفته: «ما این حس را داشتیم که ترامپ و تیمش با ما همنظر بودند.»
در پایان این گزارش، به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی آمده است که دولت ترامپ نه تنها با فعالسازی مکانیسم ماشه مخالفتی ندارد، بلکه آن را ابزاری برای افزایش فشار دیپلماتیک بر تهران میداند.
