کمیته روابط خارجی حزب حیات آزاد کوردستان، پژاک، در بیانیهای اعلام کرده است که از حضور در «کنگره آزادی ایران» که قرار است روزهای ۲۸ و ۲۹ مارس در لندن برگزار شود، حذف شده است. این کمیته حذف نمایندگان پژاک را اقدامی غیردموکراتیک و مغایر با اصول اعلامی کنگره توصیف کرده است.
در این بیانیه آمده است که نمایندگان این حزب پس از گفتوگوهای اولیه با برگزارکنندگان و دریافت دعوت رسمی، تصمیم به مشارکت در این نشست گرفته بودند، اما نام نمایندگانش بدون اطلاع و هماهنگی از فهرست دعوتشدگان حذف شده است.
کمیته روابط خارجی پژاک با غیردموکراتیک خواندن چنین اقدامی، آن را مغایر با اصول اعلامی کنگره دانسته و از وجود دستهای پنهان در روند تصمیمگیری سخن گفته است.
در بیانیه همچنین آمده است که نهادی موسوم به «شورای هماهنگی کنگره» بدون شفافیت شکل گرفته و در عمل نقش تصمیمگیرنده داشته است.
این بیانیه با اشاره به گزارشهایی از منابع داخلی، گفته است که حذف آن در پی یک رأیگیری در این شورا صورت گرفته و احتمال داده که برخی احزاب دیگر کورد نیز در این روند نقش داشته باشند.
کمیته روابط خارجی پژاک از برگزارکنندگان کنگره خواسته است درباره دلایل این تصمیم و احتمال وجود فشار یا نفوذ بازیگران سیاسی یا دولتی، «پاسخگویی شفاف» ارائه کنند.
متن کامل بیانیه کمیته روابط خارجی پژاک به شرح زیر است:
کدام دست پنهان، نگرهی آزادی ایران را به بیراهه برد؟
همچنانکه مدتیست در رسانهها نیز بازتاب یافته، قرار است طی روزهای ۲۸ و ۲۹ مارس در لندن، کنگرهای با عنوان «کنگرهی آزادی ایران» برگزار شود. در فضای سیاسی فوقالعاده حساسی که حول تحولات ایران شکل گرفته است، ما در حزب حیات آزاد کوردستان (پژاک) تلاش داشتهایم با تمامی جریانات سیاسی که مدعی دموکراسی و آزادیخواهی هستند، وارد گفتوگو و تعامل شویم. در همین چارچوب، طی هفتههای اخیر نشست مشترکی با برگزارکنندگان «کنگرهی آزادی ایران» داشتیم و گفتوگویی سازنده صورت گرفت. در این گفتوگو، دیدگاهها، برنامهها و پروژهی سیاسی پژاک را با آنان در میان گذاشتیم؛ دیدگاهها و برنامههایی که طرف مقابل نیز مثبت ارزیابیشان نمود. متعاقباً، دستاندرکاران «کنگرهی آزادی ایران» از حزب ما نیز، همچون دیگر احزاب و سازمانهای سیاسی کورد و ایرانی، برای شرکت در این کنگره دعوت رسمی بهعمل آوردند. ما نیز با توجه به گفتوگوی مثبت انجامشده و با این تصور که این کنگره درصدد ایجاد همگرایی گسترده در میان نیروهای سیاسی و مدنی ایران است، مسئولانه تصمیم گرفتیم به این دعوت پاسخ مثبت داده و در آن مشارکت کنیم.
از محتوای گفتوگوها و نیز نوشتههای رسمی دستاندرکاران کنگره، چنین برداشت کردیم که امکان شکلگیری فضایی باز، دموکراتیک و مبتنی بر احترام متقابل برای بهاشتراکگذاری ایدهها و برنامهها فراهم خواهد شد. انتظار میرفت این روند بهصورت شفاف، تکثرگرا، دموکراتیک و عاری از هرگونه تحمیل پیش برود. با این حال، از همان آغاز، بدون اخذ نظر ما و بدون کوچکترین هماهنگی، بهصورت ناباورانه شاهد انتشار خبر تشکیل نهادی تحت عنوان «شورای هماهنگی کنگرهی آزادی ایران» در وبسایت رسمی کنگره بودیم. ما از ابتدا نسبت به این شیوهی انتصابی، ناشفاف و غیردموکراتیک با دیدهی تردید نگریستیم و این نگرانی را نیز با دستاندرکاران کنگره در میان گذاشتیم. پاسخ آنها این بود که این شورا بههیچوجه مرجع تصمیمگیری یا اجرایی نیست. اما در ادامه، عملکرد این شورا نشان داد که این اطمینانبخشیها با واقعیت منطبق نبوده است.
با وجود آنکه دعوتنامههای رسمی از سوی نمایندگی کمیتهی اجرایی کنگره برای حزب ما ارسال شده بود، مطلع شدیم که طی رفتاری غیرمسئولانه و مغایر با اصول شفافیت، همگرایی و دموکراسی، نام نمایندگان حزب ما از فهرست دعوتشدگان حذف شده است. این اقدام نهتنها فاقد پختگی سیاسی بود، بلکه آشکارا در تعارض با اصول اعلامی کنگره قرار داشت.
متأسفانه، برخلاف عنوان این کنگره، عملکرد شورای هماهنگی آن یادآور رویکردهای سلیقهای، تحکمآمیز و تحمیلی نهادهایی نظیر شورای نگهبان بوده است. آنچه رخ داد، نه نشانی از دموکراسیخواهی و صداقت سیاسی ـ اخلاقی داشت و نه بیانگر مشارکت برابر و آزاد بود؛ بلکه جلوهای از رفتار تبعیضآمیز، گزینشی و حذفگرایانه و محصول نوعی زدوبند پنهان در پشت پرده بود.
بر اساس پیگیریهای انجامشده و اطلاعات بهدستآمده، جلسهای رأیگیری بهصورت قیممآبانه و با شیوهای استبدادی در شورای هماهنگی برگزار شده و در نتیجه، حق مشارکت پژاک در این کنگره سلب گردیده است. در عین حال، افرادی که با آنان نشست مشترک داشتیم، همچنان از نظر ما دارای حسن نیت هستند و خود نیز اذعان داشتهاند که در روند حذف پژاک، «دستهای پنهانی» در کار بوده است.
اما پرسش اساسی اینجاست: چگونه ممکن است در روند فعالیت کنگرهای که هدف آن اعتمادسازی و همگرایی اعلام شده، چنین دستهای پنهانی مداخلهگر باشند و رفتارهایی تا این حد حذفی، ناشفاف و مخرب اعتماد از سوی دستاندرکاران آن بروز یابد؟ بر اساس اطلاعاتی که از منابع داخلی این شورا دریافت کردهایم، ادعا شده است که دو حزب کوردی دیگرِ حاضر در کنگره یعنی حزب دموکرات کوردستان ایران و حزب کوملهی کوردستان ایران در روند حذف پژاک نقش داشتهاند. این ادعا، فارغ از صحت و سقم آن، موضوعی است که باید در چارچوب روابط میان احزاب کوردی و با نظارت جامعهی کورد بررسی شود؛ اما در هر صورت، از مسئولیت و تبعات اقدام انجامشده در حذف پژاک از “کنگره آزادی ایران” نمیکاهد.
پرسش ما از برگزارکنندگان و مسئولان کنگره روشن است: آیا این رویکرد حذفی و تحمیلی ناشی از نفوذ، سفارش یا فشار یک دولت یا جریان سیاسی مشخص بوده است؟ در این زمینه، انتظار پاسخگویی شفاف و مسئولانه داریم.
شما در تبلیغات خود از همگرایی، مسئولیتپذیری و کثرتگرایی سخن گفتهاید؛ پس چه عامل یا عواملی—اعم از تشویق، تهدید یا منافع مقطعی—شما را به عدول از این ادعاها سوق داده است؟ در حالی که در متون رسمی خود از تقابل با مداخلات بیرونی و مذاکرات پشتپرده سخن گفتهاید، شواهد نشان میدهد که همان سازوکارهای غیرشفاف و زدوبندهای سودجویانه که سالهاست فضای سیاسی ایران را مخدوش کرده، در نخستین گام کنگرهی شما نیز بازتولید شده است.
پرسش دیگر آن است که آیا این اقدام را باید سرآغازی برای روندی از حذفهای بعدی تلقی کرد؟ تجربهی تاریخی ایران نشان داده است که حذفهای نرم اولیه، در مواردی به حذفهای خشونتبار در مراحل بعدی انجامیدهاند.
در وبسایت خود اعلام کردهاید که «این کنگره محلی برای انتخاب یا ترویج رهبر و تشکیل ائتلاف نیست، بلکه هدف آن بررسی سازوکارهای میانجیگری برای حکمرانی انتقالی مشارکتی است». با این حال، آنچه در عمل رخ داده، شکلگیری نوعی ائتلاف نانوشته برای ممانعت از مشارکت آزاد و دموکراتیک بوده است؛ روندی که از همین ابتدا، اصول دموکراسی، برابری و کثرتگرایی را نقض کرده است.
صریح و بیپرده میگوییم: رفتار حذفگرایانه، سلیقهای و تحمیلی شورای هماهنگی کنگره، فاقد هرگونه توجیه قابل قبول است و فاصلهای معنادار با عنوان و ادعای «کنگرهی آزادی ایران» دارد.
آیا با چنین عملکردی، این کنگره در مسیر تولید نسخهای دیگر از «دفترچههای اضطرار» گام برمیدارد؟ آیا با این رویکرد، همچنان خود را در جایگاه نقد نیروهای سلطهطلب—از جمله جریانهایی نظیر پهلوی—میبینید، یا آنکه عملاً در حال بازتولید همان الگوهای سلطه و حذف هستید؟
شما که از «بازسازی اعتماد در جامعهی ایران» سخن میگویید، این تخریب اعتماد را چگونه توجیه میکنید؟ از منظر ما، هیچ توجیهی قابل پذیرش نیست؛ چرا که ابتداییترین اصول تعامل دموکراتیک و روابط سیاسی را نقض کردهاید. با چنین رویکردی، چگونه میخواهید در برابر افکار عمومی از آزادی، برابری، عدالت، شهروندی، دموکراسی و مشارکت سخن بگویید؟
عملکرد شورای هماهنگی کنگره بهروشنی نشان داد که صرف ادعای گذار از جمهوری اسلامی، تضمینی برای تحقق ارزشهای دموکراتیک نیست. خطر بازتولید رفتارهای استبدادی، قیممآبانه و تحمیلی—در میان مدعیان دموکراسی—همچنان جدی است. ذهنیتهای غیرشفاف و غیر دموکراتیک نمیتوانند مسیر آزادی و برابری را هموار کنند، و چنین رویکردهایی هرگز زمینهساز اعتماد، همگرایی و همکاری مشترک نخواهند بود.
کنگرهی آزادی ایران در نخستین گام خود، از منظر ما، خارج از چارچوب همگرایی و مغایر با معیارهای دموکراسیخواهی عمل کرده است. پذیرش این واقعیت، حداقل اقدامی است که دستاندرکاران آن میتوانند در مسیر اصلاح انجام دهند.
ما، حزب حیات آزاد کوردستان -پژاک، در قبال پرسشهای مطرحشده، انتظار پاسخگویی شفاف، صریح و مسئولانه داریم.
کمیتهی روابط خارجی حزب حیات آزاد کوردستان (پژاک)
۲۷ / ۳ / ۲۰۲۶
