گزارشها حاکی است که ترکیه برخلاف مفاد تفاهمنامه ۱۰ مارس، از حضور در مناطقی از سوریه عقبنشینی نکرده و در عوض در تلاش است حضور خود را نهادینه کرده و پایگاههای جدیدی در محورهای حلب-حماه-دِیرالزور ایجاد کند.
این خبر و تحلیل خبرگزاری «مزوپوتامیا» میگوید آنکارا همچنین طرحهایی برای تغییر بافت جمعیتی در سواحل لاذقیه و تضعیف هر گونه روند خودگردانی محلی دنبال میکند.
چشمانداز کلی: از توافق ۱۰ مارس تا گسترش میدانی
بر پایه این گزارش، در حالی که توافق ۱۰ مارس میان نیروهای سوریه دمکراتیک (ق.س.د) و دولت انتقالی دمشق مقرر کرده بود نیروهای ترکیهای از برخی مناطق خارج شوند، آنکارا به جای عقبنشینی، بر تثبیت حضور خود در نقاطی مانند جرابلس، اعزاز، الباب، عفرین، سریکانی و گریسپی متمرکز شده است. هدف کلان مورد ادعا در این طرحها، از میان بردن حداقل دستاوردهای اداره خودگردان دموکراتیک شمال و شرق سوریه/روژآوا و مهار نفوذ روسیه در ساحل غربی عنوان شده است.
اقدامات اطلاعاتی و تغییر جمعیتی در لاذقیه
منابع مزوپوتامیا مینویسند که سازمان اطلاعات ملی ترکیه (میت) کارکنان و شبکههای اطلاعاتی خود را در مناطق ساحلی متمرکز کرده است. بر اساس این گزارش، استراتژی آنکارا شامل:
جایگزینی عناصر محلی حاضر در ساختارهای امنیتی با نیروهایی ترکزبان و احتمالاً شبهنظامیان ترکتبار؛
ایجاد «رُعب و وحشت» از طریق ربایش، بازداشتهای خودسر و ترور هدفمند برای وادار کردن بخشهایی از جمعیت به ترک محل؛
انتقال خانوادههای اعضای گروههای شبهنظامی به آن مناطق برای تغییر ترکیب جمعیتی—همچنین ادعا میشود برخی رخدادهای طبیعی مانند آتشسوزیهای جنگلی به عنوان ابزاری در این روند بهرهبرداری شده است.
جبههگیری با روسیه و جابهجایی پایگاهها
گزارش میافزاید که آنکارا در چارچوب مقابله با نفوذ روسیه در ساحل و کنترل مسیرهای ارتباطی استراتژیک (از جمله جاده M5)، اعزام هیئتهای شناسایی از ارتش ترکیه و برنامهریزی برای ساخت پایگاههای جدید در حلب، حماه و دیرالزور را آغاز کرده است.
بخشی از این برنامه شامل تخلیه برخی پایگاههای قدیمی و استقرار مقرهای جدید و دائمیتر در نقاطی است که امکان ایجاد کمربندی راهبردی پیرامون مناطق خودگردان را فراهم کند.
دیپلماسی و تلاش برای مشروعسازی گروهها
مزوپوتامیا همچنین مینویسد که آنکارا در سطح دیپلماتیک کوشیده تا چهرههایی در «حکومت انتقالی» و کشورهای ثالث را به پذیرش روایتهایش نسبت به گروههای مسلح و نقش ق.س.د قانع کند؛ از جمله تماسها و ملاقاتهایی که طی آن ادعا شده نمایندگانی چون احمد الشرع، رئیس دولت انتقالی سوریه در برابر انتقادات دربارهٔ نقض حقوق بشر، اتهامات را متوجه «عناصر خارجی وابسته به کوردها» کردهاند.
گزارش اشاره میکند که این تلاشها بخشی از برنامهای گسترده برای مشروعسازی برخی گروهها، مانند هیئت تحریرالشام و بهرهگیری از آنها در میدان سیاسی-نظامی است.
بحرانهای منطقهای، فرصتهای آنکارا
به نوشته مزوپوتامیا، رقابتهای میان آمریکا، ایران و بازیگران منطقهای دیگر، فضایی برای مداخله ترکیه فراهم آورده است. یکی از موضوعات کلیدی، فشارهای آمریکا بر حضور اعضای وابسته به سپاه قدس در نهادهای دولتی سوریه است که دمشق را در معرض خلأ نهادی قرار داده و ترکها با پیشنهاد نقشآفرینی در «حل و فصل» این خلأ، سعی در کسب نفوذ بیشتر دارند. در همین چارچوب، گزارش از احتمال استفاده ترکیه از تنشهای فرقهای و اقدامات تحریکآمیز برخی گروههای تکفیری برای ایجاد آشوب و بهرهبرداری اطلاعاتی-امنیتی خبر میدهد.
نقش بازیگران کوردی و تلاش برای بازآرایی سیاسی
گزارش به حرکتهای حزب دموکرات کوردستان و ارتباطات این حزب با گروههایی چون «انجمن میهنی کوردهای سوریه(ENKS)» اشاره میکند؛ از جمله دستوراتی که گفته شده بر تمرکز بر «سازماندهی در دمشق» برای کسب سهم سیاسی در دولت انتقالی تأکید دارد. به ادعای مزوپوتامیا، این تلاشها با حمایتهایی از سوی نهادهای امنیتی دمشق و هدف کاهش انسجام پروژهٔ اداره خودگردان دموکراتیک درآمیخته است.
خبرگزاری مزوپوتامیا نتیجهگیری میکند که آنکارا از ابزارهای نظامی، سیاسی، اطلاعاتی و جمعیتی بهطور توأمان برای تحکیم نفوذ و «تصحیح» موازنهٔ قدرت در سوریه بهره میبرد.
بهگفتهٔ این گزارش، هدف نهایی فراتر از یک عملیات نظامی محدود است و در راستای نابودی یا تضعیف ساختارهای خودگردان محلی و جایگزینی آنها با بازیگرانی مورد پذیرش آنکارا طراحی شده است.
