جنبش جوانان موسوم به «نسل زد 212» در مراکش با صدور بیانیهای خطاب به پادشاه محمد ششم، خواستار برکناری دولت به ریاست عزيز أخنوش شد. این مطالبه پس از شش شب پیاپی تظاهرات در چندین شهر این کشور مطرح شده است؛ اعتراضاتی که عمدتاً مسالمتآمیز بود اما با خشونت و درگیری نیز همراه شد.
شب گذشته دهها جوان در محله تجاری اَگدال در رباط، پایتخت مراکش، تجمع کردند. برخی از آنان پرچم مراکش در دست داشتند و شعارهایی همچون «بیمارستان میخواهیم، نه فقط ورزشگاه» و «مردم خواهان سلامت و آموزشاند» سر دادند. این تجمع بدون درگیری پایان یافت. همزمان، صدها نفر در کازابلانکا، آگادیر و مراکش نیز با شعارهایی مشابه و تأکید بر «مسالمتآمیز» بودن تظاهراتها به خیابان آمدند.
در حالی که نخستوزیر عزيز أخنوش چند ساعت پیش بر آمادگی دولت برای گفتوگو تأکید کرده بود، شماری از معترضان مستقیماً خواستار استعفای او شدند. این دومین بار است که مقامات اجازه برگزاری تجمع به دعوت این گروه جوانان را صادر میکنند.
مرگ سه نفر در اعتراضات
اعتراضات اخیر پس از آن شدت گرفت که سه نفر در جریان حوادث خشونتبار روز چهارشنبه به ضرب گلوله نیروهای ژاندارمری کشته شدند. به گفته وزارت کشور، این افراد هنگام تلاش برای «یورش به یک پادگان ژاندارمری در جنوب کشور» و تلاش برای تصرف «مهمات و سلاحهای خدمت» هدف تیراندازی قرار گرفتند. مقامات تأکید کردند که این اقدام در «دفاع از خود» صورت گرفته است.
رشید الخلفی، سخنگوی وزارت کشور، گفت این حوادث به سطحی «جدیتر و خطرناکتر» رسید و برخی از مهاجمان با استفاده از سلاح سرد به تأسیسات دولتی و مراکز امنیتی حمله کردند.
نخستوزیر أخنوش نیز در نخستین سخنرانی خود از آغاز اعتراضات شنبه گذشته، کشته شدن سه نفر را «اسفبار» توصیف کرد و وعده داد دولت در عین احترام به آزادیها، نظم عمومی را حفظ خواهد کرد.
مطالبات جنبش «نسل زد 212»
جنبش «نسل زد 212» که هویت رهبران آن ناشناخته مانده و هماهنگیهایش از طریق پلتفرم دیسکورد انجام میشود، خود را «فضایی برای بحث و تبادل نظر» درباره موضوعاتی همچون آموزش، سلامت و مبارزه با فساد معرفی میکند.
این جنبش در بیانیهای تأکید کرده است: «اعتراضات ما کاملاً مسالمتآمیز خواهد بود و هرگونه خشونت، تخریب یا آشوب را رد میکنیم.» همچنین بر مطالباتی چون «آموزش برابر و شایسته برای همه» و «سلامت همگانی بدون استثناء» پای فشرده است.
ریشه اعتراضات
موج تظاهرات از میانه سپتامبر در شهر آگادیر آغاز شد، پس از آنکه هشت زن باردار در بیمارستان عمومی این شهر هنگام انجام عمل سزارین جان باختند. این رویداد موجی از خشم عمومی را برانگیخت و به سرعت به شهرهای دیگر گسترش یافت.
نام این جنبش برگرفته از نسل «زد» (متولدین اواخر دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰) و کد تلفن بینالمللی مراکش (۲۱۲) است.
دولت و شکاف خدمات عمومی
مراکش هماکنون در حال اجرای پروژههای بزرگ زیربنایی است تا خود را برای میزبانی جام جهانی فوتبال ۲۰۳۰ و نیز جام ملتهای آفریقا در سال ۲۰۲۵ آماده کند. این پروژهها شامل ساخت ورزشگاههای جدید، توسعه قطار سریعالسیر و نوسازی فرودگاههاست.
در کنار این اقدامات، دولت پروژههایی برای احداث بیمارستانها و افزایش شمار پزشکان نیز آغاز کرده، اما وزیر بهداشت امین تهراوی اذعان کرده است که این اقدامات «کافی نیست» و کمبود شدید خدمات بهداشتی بهویژه در مناطق محروم همچنان پابرجاست.
عبدالجبار الرشیدی، دبیر دولت در امور ادماج اجتماعی نیز از آمادگی دولت خبر داد تا «گفتوگوی مطرحشده در فضای مجازی را به بحثهای نهادی منتقل کند.»
