وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا در گزارش سالانه خود که روز سهشنبه ۱۲ اوت منتشر شد، وضعیت حقوق بشر در جهان در سال ۲۰۲۴ را بررسی کرده و بهویژه نسبت به «وخامت» شرایط در برخی کشورهای اروپایی هشدار داد.
این گزارش، با تغییرات مهم نسبت به سالهای گذشته، تمرکز پیشین بر حقوق دگرباشان جنسی و حقوق باروری را کاهش داده و بیشتر به محدودیتهای آزادی بیان و مسائل سیاسی در کشورهای متحد اروپایی پرداخته است.
اروپا؛ محدودیت آزادی بیان و افزایش یهودستیزی
در بخش مربوط به آلمان، بریتانیا و فرانسه آمده است که وضعیت حقوق بشر در سال گذشته «بدتر شده» است. این کشورها با محدودیتهای جدی بر آزادی بیان مواجه هستند و جرائم یا تهدیدهای خشونتآمیز با انگیزه یهودستیزی افزایش یافته است.
در فرانسه، گزارش به «اطلاعات موثق» درباره محدودیت آزادی بیان و افزایش اقدامات یهودستیزانه اشاره کرده است. در بریتانیا، نگرانی اصلی مربوط به تصویب قانون جدید امنیت آنلاین است که با هدف حفاظت از کودکان اجرا میشود اما با انتقاد شدید پلتفرم ایکس (توییتر سابق) مواجه شده است.
تامی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، بدون نام بردن مستقیم از کشورها گفت: «سانسور دولتی در یک جامعه آزاد غیرقابلقبول است.» او افزود که دولتها همچنان به سانسور و وضع قوانین محدودکننده علیه صداهای مخالف، اغلب به دلایل سیاسی یا مذهبی متوسل میشوند.
این انتقادات پس از سخنان جنجالی جِی.دی. ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا در مونیخ مطرح شد؛ او آزادی بیان در اروپا را «در حال عقبگرد» دانست و از دیدگاههایی نزدیک به احزاب راست افراطی حمایت کرد.
تغییرات سیاسی و تاخیر در انتشار گزارش
گزارش امسال به دلیل تغییر دولت از جو بایدن به ترامپ و ویرایش آن مطابق اولویتهای دولت جدید از جمله مخالفت با برنامههای تنوع فرهنگی و حق سقط جنین، با تأخیر منتشر شد. بخشهایی از گزارش نیز که فاقد روایت مستقیم قربانیان یا شاهدان سوءاستفاده بود، حذف شد.
سازمانهای حقوق بشری از جمله عفو بینالملل این رویکرد گزینشی دولت ترامپ را محکوم کردند و اعلام کردند: «واضح است که دولت ترامپ به مستندسازی بسیار گزینشی نقض حقوق بشر در برخی کشورها پرداخته است.»
مواضع جانبدارانه در قبال برخی کشورها
در بخش السالوادور، وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده که «هیچ اطلاعات موثق» درباره نقضهای مهم حقوق بشر وجود ندارد؛ این در حالی است که بسیاری از سازمانهای غیردولتی شرایط سختگیرانه این کشور در مقابله با باندهای تبهکار و زندانهای فوقامنیتی را نقض حقوق بشر میدانند.
در مقابل، آفریقای جنوبی و برزیل، به دلیل روابط پرتنش با واشنگتن، هدف انتقاد شدید آمریکا قرار گرفتند. درباره آفریقای جنوبی، واشنگتن از «وخامت قابلتوجه» وضعیت حقوق بشر و نقض حقوق اقلیتهای نژادی خبر داد. در مورد برزیل، اقدامات قضایی این کشور که به گفته آمریکا به آزادی بیان و گفتوگوی دموکراتیک آسیب میزند، مورد انتقاد قرار گرفت و برخی مسئولان قضایی برزیل هدف تحریمهای آمریکا قرار گرفتند.
ادامه انتقاد از کشورهای بزرگ جهانی
گزارش همچنان به نقض گسترده حقوق بشر در چین، ایران، کره شمالی و روسیه اشاره کرده است. با این حال نمایندگان دموکرات و سازمانهای حقوق بشری هشدار دادهاند که نسخه سادهسازی شده گزارش ممکن است تصویری کامل و بیطرفانه ارائه نکند.
